De huid is het grootste orgaan van je lichaam en geeft vaak een signaal als er iets niet klopt. Soms zie je ineens kleine rode of paarse puntjes verschijnen, zonder dat je je ergens aan gestoten hebt. Dat kan schrikken. Die stipjes kunnen onschuldig zijn, maar soms wijzen ze op iets wat aandacht vraagt. In dit blog lees je wat die vlekjes zijn, hoe ze ontstaan en wanneer je beter even naar de huisarts gaat.
Wat zijn petechiën precies?
Petechiën zijn kleine rode of paarse bloedpuntjes die je ziet in of vlak onder de opperhuid. Ze zijn nooit groter dan een paar millimeter en voelen vlak aan. Een belangrijk kenmerk: als je erop drukt, verdwijnen ze niet. Dat onderscheidt ze van gewone rode vlekjes, die bij druk meestal even wit worden. Petechiën ontstaan doordat kleine bloedvaatjes een beetje lekken. Dat bloed hoopt zich dan op onder de huid en geeft die kenmerkende rode of paarse kleur. Bij grotere vlekken, van een paar centimeter, spreek je niet meer van petechiën maar van ecchymosen of blauwe plekken.
Waardoor ontstaan die kleine bloedpuntjes?
Er zijn veel verschillende oorzaken. Soms is er een simpele verklaring, zoals hard hoesten, overgeven of persen. Door die plotse drukstijging knappen er kleine bloedvaatjes, vaak rond de ogen of op de wangen. Dat klinkt erger dan het is en verdwijnt vanzelf na een paar dagen. Andere oorzaken zijn een infectie met bacteriën of virussen, een tekort aan bloedplaatjes of een reactie op medicijnen zoals bloedverdunners. Soms speelt ook de leeftijd een rol. Bij oudere mensen wordt de wand van de kleine bloedvaten wat dunner, waardoor ze sneller lekken bij een lichte stoot of zelfs zonder aanleiding. Dat noem je ouderdomspurpura.
Wanneer zijn rode stipjes op de huid onschuldig?
Niet alle rode vlekjes op de huid zijn reden tot bezorgdheid. Seniele angiomen, ook wel ouderdomsvlekjes of robijnstippen genoemd, zijn kleine rode bobbeltjes die ontstaan door een kleine ophoping van bloedvaatjes vlak onder het huidoppervlak. Ze zijn volledig onschuldig en komen veel voor bij mensen boven de veertig. Ze zitten er gewoon, doen geen pijn en verdwijnen niet zonder behandeling. Petechiën daarentegen zijn plat en hebben een andere oorzaak. Als je kleine rode puntjes ziet na een hoestbui of na sporten en je voelt je verder goed, dan is er meestal niets aan de hand. Ze verdwijnen vanzelf als de oorzaak weg is.
Wanneer ga je toch naar de huisarts?
Er zijn situaties waarbij je de vlekjes niet moet negeren. Ga naar de huisarts als de puntjes snel groter worden of zich snel verspreiden over je lichaam. Ook als je er last van hebt samen met koorts, vermoeidheid, gewrichtspijn of een bloedneus die niet stopt, is dat een reden om contact op te nemen. Bij kinderen is het sowieso verstandig om snel een arts te raadplegen als er ineens veel van die rode stipjes opduiken, zeker als het kind ook ziek is. In zeldzame gevallen kunnen petechiën wijzen op een ernstige bloedvergiftiging of een aandoening van het beenmerg. Een arts kan door middel van bloedonderzoek snel bepalen wat er aan de hand is en of verdere behandeling nodig is.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik zelf zien of een rood vlekje petechiën zijn?
Je herkent petechiën aan twee dingen: ze zijn vlak en ze verdwijnen niet als je erop drukt. Gewone rode vlekjes worden bij druk even bleek of wit. Petechiën blijven zichtbaar, omdat het bloed zich al heeft opgehoopt onder de opperhuid. Ze zijn ook nooit groter dan een paar millimeter.
Kunnen petechiën vanzelf verdwijnen?
Petechiën die ontstaan door een onschuldige oorzaak, zoals hard hoesten of persen, verdwijnen inderdaad vanzelf. Dat duurt meestal een paar dagen tot een week. Als de vlekjes blijven of er steeds nieuwe bijkomen, is het verstandig om een huisarts te raadplegen.
Zijn seniele angiomen gevaarlijk?
Seniele angiomen zijn kleine rode bobbeltjes op de huid en zijn volledig onschuldig. Ze komen veel voor bij mensen ouder dan veertig jaar en hebben geen behandeling nodig. Als zo’n bobbeltje van uiterlijk verandert, groeit of begint te bloeden, is het wel slim om dat te laten nakijken door een arts.
Mogen kinderen met rode puntjes op de huid gewoon naar school?
Dat hangt af van de situatie. Als een kind zich goed voelt en de rode puntjes zijn ontstaan door hoesten of een kleine stoot, dan is er geen reden om thuis te blijven. Heeft het kind ook koorts of voelt het zich ziek, ga dan eerst naar de huisarts voordat je het kind naar school stuurt.