Een epipen is gemiddeld 12 tot 18 maanden houdbaar na de aankoopdatum. De exacte houdbaarheidsdatum staat op de verpakking en op de pen zelf vermeld. Gebruik een verlopen epipen nooit bij een acute allergische reactie: de werkzame stof adrenaline (epinefrine) breekt na verloop van tijd af, waardoor de pen minder effectief of zelfs onwerkzaam kan zijn.
Dat klinkt als een korte periode, maar het is direct gekoppeld aan de stabiliteit van adrenaline. Die stof is gevoelig voor licht, warmte en tijd. Hoe dichter je bij de vervaldatum komt, hoe groter de kans dat de dosering niet meer klopt.
Hoe lang is een epipen precies houdbaar?
De houdbaarheidsdatum van een epipen verschilt per fabrikant en batch, maar de meeste pennen die je bij de apotheek meekrijgt zijn nog 12 tot 18 maanden geldig vanaf het moment van aflevering. Dat betekent dat je al vrij snel na ontvangst moet controleren wat de einddatum is, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Je vindt de vervaldatum op twee plekken: op de buitenverpakking én direct op de autoinjector zelf. Noteer de datum als je hem in een tas, etui of medicijnkistje stopt, zodat je hem niet elke keer uit de beschermhoes hoeft te halen om dit te controleren.
Wat gebeurt er als een epipen verlopen is?
Na de houdbaarheidsdatum is de epipen niet automatisch “gevaarlijk”, maar de adrenaline is wel afgebroken. Onderzoek laat zien dat de werkzame stof na verloop van tijd minder geconcentreerd wordt. In een levensbedreigende situatie wil je zeker weten dat de pen de juiste dosering levert. Een verlopen pen als noodoplossing gebruiken omdat er niets anders is, kan in theorie nog enig effect hebben, maar verlies er geen kostbare tijd mee: bel altijd 112.
Gooi een verlopen epipen niet zomaar in de prullenbak. Breng hem terug naar de apotheek, die zorgt voor de juiste afvoer van medicijnafval.
Zo bewaar je een epipen goed
De houdbaarheid hangt sterk samen met de bewaaromstandigheden. Adrenaline is gevoelig voor:
- Hoge temperaturen: bewaar de pen niet in een hete auto of op een zonnige vensterbank. De aanbevolen bewaartemperatuur is kamertemperatuur (15 tot 25 graden Celsius).
- Direct zonlicht: houd de pen in de originele beschermhoes of een donker etui.
- Vriezen: een bevroren epipen kan onbruikbaar worden. Bewaar hem dus niet in de vriezer of bij vriestemperaturen.
Controleer de pen ook visueel als je hem al een tijdje hebt: als de vloeistof verkleurd is (donkerder dan helder, lichtgeel), troebel is of deeltjes bevat, gebruik hem dan niet meer, ook als de datum nog niet verlopen is. Goede vloeistof is helder en kleurloos tot lichtgeel.
Wanneer een nieuwe epipen aanvragen?
Zet de houdbaarheidsdatum in je telefoon of agenda met een herinnering twee maanden van tevoren. Zo heb je ruim de tijd om een nieuw recept bij de huisarts of allergoloog op te halen en de pen bij de apotheek op te halen voordat de oude verloopt. Sommige apotheken herinneren je er zelf aan, maar verlaat je daar niet op.
Heb je meerdere pennen (wat bij veel mensen met een ernstige allergie het geval is), controleer dan de datum van elke pen apart. Ze kunnen door verschillende batches een net iets andere vervaldatum hebben.
Kortom: een epipen houdbaar houden vraagt weinig moeite, maar goede bewaring en regelmatige datumcontrole zijn onmisbaar. Plan je reminder op tijd, bewaar de pen koel en donker, en vraag bijtijds een nieuwe aan bij je arts of apotheek.